बिलबाओमा खाली घरमा २०२७ देखि थप IBI, भाडामा दिए ९९% सम्म छुट

बिलबाओ नगरपालिकाले २०२७ देखि लामो समयदेखि खाली रहेका घरलाई भाडा बजारमा ल्याउन नयाँ कर व्यवस्था लागू गर्ने तयारी गरेको छ। खाली घरमा IBI (सम्पत्ति कर) मा ७५% सम्म थप शुल्क लाग्न सक्छ भने सार्वजनिक भाडा कार्यक्रममार्फत घर उपलब्ध गराउने मालिकले ९९% सम्म छुट पाउन सक्छन्।

घर भाडामा पाउन गाह्रो भइरहेको बेला नगरपालिकाको ध्यान अब खाली घरतर्फ गएको हो। उद्देश्य मालिकलाई दण्ड दिनु मात्र होइन, घर खाली राख्नुभन्दा भाडामा दिनु बढी फाइदाजनक बनाउनु हो।

घर खाली देखिए मात्रै थप कर लाग्दैन

कुनै घर खाली देखिएकै भरमा तुरुन्त थप IBI लाग्दैन। Euskadi को आवास नियमअनुसार घरलाई “vivienda deshabitada” घोषणा गर्न तोकिएको कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ। सामान्यतया दुई वर्षभन्दा बढी लगातार खाली रहेको घरलाई यस श्रेणीमा राख्न सकिन्छ। तर दोस्रो घर, कामका कारण अन्यत्र बस्नुपर्ने अवस्था, वा स्वास्थ्य र सामाजिक कारणले घर प्रयोग गर्न नसकेको अवस्थामा खाली राख्नुलाई जायज मानिन्छ।

कति घर खाली छन्?

नगरपालिकाको २०२६ को प्रारम्भिक सूचीअनुसार बिलबाओमा करिब ६,९३५ घर खाली देखिएका छन्। तीमध्ये करिब १,५६५ घर दुई वर्ष वा सोभन्दा बढी समयदेखि खाली रहेको अनुमान छ। यी संख्या अन्तिम होइनन्, किनकि कानुनी रूपमा “deshabitada” घोषणा भएका घरको संख्या यसभन्दा फरक हुनेछ। घर साँच्चै खाली छ कि छैन भनी जाँच्न padrón जस्ता सार्वजनिक तथ्यांक र पानी, ग्यास तथा बिजुलीको असामान्य रूपमा कम खपतलाई संकेतका रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ।

छुट कसरी पाइन्छ?

Bizigune जस्ता सार्वजनिक भाडा कार्यक्रममार्फत घर बजारमा ल्याउने मालिकले IBI मा ९९% सम्म bonificación पाउने व्यवस्था छ। यसरी नगरपालिकाले मालिकलाई दुई बाटो देखाएको छ: घर खाली राखे अतिरिक्त शुल्क, मान्य कार्यक्रममार्फत भाडामा दिए ठूलो राहत।

नयाँ ordinance पनि आउँदै

बिलबाओले खाली घरलाई भाडामा ल्याउनेबारे छुट्टै municipal ordinance पनि तयार गर्दैछ। यसको प्रस्ताव २०२७ को सुरुका महिनामा Pleno (नगर परिषद्) मा पेस गर्ने लक्ष्य छ। घरधनीलाई भाडामा दिनुहोस् भन्नुमात्र नगरी मर्मतसम्भार (rehabilitation) सहायता, भाडा ग्यारेन्टी, बीमा र व्यवस्थापनका विकल्पबारे जानकारी दिने योजना पनि छ।

Euskadi स्तरमा पनि प्रयास

Euskadi सरकारले हालै Alokaplus नामको सार्वजनिक ग्यारेन्टी कार्यक्रम स्वीकृत गरेको छ। यसले आवासको माग उच्च भएका क्षेत्रमा खाली घर भाडामा दिने मालिकलाई थप सुरक्षा दिन्छ। निश्चित सर्त पूरा भएमा भाडा नतिरेको अवस्था, केही आपूर्ति खर्च र घरमा भएको क्षतिको जोखिममा सार्वजनिक सहयोग उपलब्ध हुन्छ। Bizigune र ASAP जस्ता कार्यक्रम पनि चलिरहेका छन्। सरकारले पाँच वर्षमा खाली घरको संख्या २०% घटाउने लक्ष्य राखेको छ।

घरधनीले के हेर्नुपर्छ?

बिलबाओमा घर भएका मालिकले तीन कुरा जाँच्नुपर्छ:

आफ्नो घर कानुनी रूपमा “vivienda deshabitada” मानिन्छ कि मानिँदैन

७५% थप शुल्क आफ्नो घरमा लाग्न सक्छ कि सक्दैन

Bizigune वा अन्य मान्य कार्यक्रममा राख्दा ९९% छुटका लागि योग्य हुन्छ कि हुँदैन

नोट: यी विवरण अन्तिम २०२७ को fiscal ordinance प्रकाशित भएपछि मात्र पूर्ण रूपमा स्पष्ट हुनेछन्। कुनै घरमा कति IBI लाग्छ र को योग्य हुन्छ भन्ने कुरा नगरपालिकाको आधिकारिक नियमबाट पुष्टि गर्नुहोला।